گاز خالص زنون
  1. زنون یا گزنون ، عنصر شیمیایی است که در جدول تناوبی با نشان Xe و عدد اتمی 54 وجود دارد. زنون گازی است بی‌رنگ ، بی‌بو ، بسیار سنگین و جزو گازهای نجیب که در جو زمین به مقدار بسیار کم وجود دارد و قسمتی از اولین ترکیب گاز بی‌اثر سنتز شده می‌باشد.
  1. "William Ramsay" و "Morris Travers" در سال 1898، زنون را ( واژه یونانی xenon به معنی غریب ) در پس‌مانده‌های حاصل از تبخیر ترکیبات هوای مایع کشف کردند.
  • اثرات زنون بر روی سلامتی
  1. تنفس: گاززنون ساکن است و جزء گازهای خفقان آور می باشد. تنفس مقدار زیادی از این گاز موجب سرگیجه، حالت تهوع، استفراغ، کم شدن هوشیاری و مرگ می شود. مرگ ممکن است ناشی از اشتباه در تشخیص، گیجی یا کاهش هوشیاری باشد که مانع از نجات می شود. با پایین آمدن غلظت اکسیژن، ظرف چند ثانیه و بدون هشدار قبلی، بیهوشی و مرگ رخ می دهد.
 
  1. اثرات گازهای خفه کننده بستگی به میزان کاهش اکسیژن هوا توسط آن گاز (فشار جزئی) بستگی دارد. قبل از این که علائم مشخصی ایجاد شود، اکسیژن موجود در هوا به 75% میزان طبیعی خود کاهش می یابد. در این شرایط باید غلظت گاز خفقان آور در مخلوط هوا و گاز 33% باشد. وقتی میزان گاز خفقان آور به 50% برسد، علائم حادی ایجاد می شود. غلظت 75% ظرف چند دقیقه انسان را می کشد. علائم: نخستین علامتی که توسط گازهای خفقان آور ایجاد می شود، تنفس شدید و احساس خفگی است. هوشیاری کاهش می یابد و هماهنگی ماهیچه ها مختل می شود. سپس تصمیم گیری مختل می شود. تزلزل عاطفی رخ می دهد و به سرعت احساس خستگی به وجود می آید. هرچه گاز خفقان آور بیشتر می شود ،حالت تهوع و استفراغ، درماندگی، کاهش هوشیاری و در نهایت تشنج، کمای شدید و مرگ رخ می دهد.
  2. زنون سرطان زا نیست.
  • اثرات زیست محیطی زنون
زنون یکی از گازهای کمیاب جو است که غیر سمی بوده و از نظر شیمیایی ساکن است. در دمای بسیار پایین (244- درجه سانتیگراد) جانوران در تماس با این گاز منجمد می شوند اما اثرات اکولوژیکی طولانی مدتی ایجاد نمی کند
  • خصوصیات قابل توجه
زنون از اعضاء عناصر صفر ظرفیتی است که گازهای نجیب یا بی‌اثر نامیده می‌شوند. کلمه بی‌اثر دیگر برای توصیف این گروههای شیمیایی بکار نمی‌رود، چون برخی از عناصر صفر ظرفیتی تشکیل ترکیب می‌دهند. در لامپ خلاء ، هنگامیکه این گاز بوسیله تخلیه الکتریکی تحریک شود، نور آبی ، رنگ زیبایی بوجود می‌آورد. با استفاده از چند صد کیلوبار فشار ، زنون فلزی ساخته شده است.
  • خواص فیزیکی و شیمیایی عنصر زنون :
 
  • عدد اتمی: 54
  • جرم اتمی: 131.293
  • نقطه ذوب : C° -111.7
  • نقطه جوش : C° -108
  • شعاع اتمی : 130 pm
  • ظرفیت: کامل
  • رنگ: بی رنگ
  • حالت استاندارد: گاز
  • نام گروه: 18
  • انرژی یونیزاسیون : Kj/mol 1170.4
  • شکل الکترونی: 4d10.5s2.5p6
  • الکترونگاتیوی: 2.6
  • دانسیته: 0.059
  • گرمای فروپاشی: Kj/mol 2.297
  • گرمای تبخیر : Kj/mol 12.636
  • گرمای ویژه: J/g Ko 0.158
  • دوره تناوبی:5
  •  
  • شماره سطح انرژی : 5
  • اولین انرژی : 2
  • دومین انرژی : 8
  • سومین انرژی : 18
  • چهارمین انرژی : 18
  • پنجمین انرژی : 8
  • ایزوتوپ :
  • ایزوتوپ نیمه عمر
  • Xe-122 20.1 ساعت
  • Xe-123 2.0 ساعت
  • Xe-124 پایدار
  • Xe-125 17.1 ساعت
  • Xe-126 پایدار
  • Xe-127 36.41 روز
  • Xe-128 پایدار
  • Xe-129 پایدار
  • Xe-129m 8.89 روز
  • Xe-130 پایدار
  • Xe-131 پایدار
  • Xe-131m 4.9 روز
  • Xe-132 پایدار
  • Xe-133 5.24 روز
  • Xe-133m 2.19 روز
  • Xe-134 پایدار
  • Xe-135 9.1 ساعت
  • Xe-135m 15.36 دقیقه
  • Xe-136 پایدار
  • Xe-137 3.82 دقیقه
  • Xe-138 14.13 دقیقه
 
  1. از این گاز ، در سطحی وسیع در وسایل تولید نور از قبیل لامپهای باکتری‌کش ، لامپهای الکترونی ، لامپهای چرخان ، فلاشهای عکاسی و لامپهایی که برای تحریک لیزرهای سرخ تولیدکننده نور هم‌نوسان بکار می‌روند، استفاده می‌شود.
 
  • بعنوان بیهوش کننده عمومی
  • در مصارف انرژی هسته‌ای ، از آن در گنبد حبابی ، ردیاب و سایر موارد که وزن مولکولی زیاد ، کیفیتی مطلوب محسوب می‌شود، بهره می‌برند.
  • در شیمی تحلیلی از پرزنات آن بعنوان یک عامل اکسید کننده استفاده می‌شود.
  • ایزوتوپ Xe-133 ، یک رادیوایزوتوپ مفید به‌حساب می‌آید.
  1. تا قبل از سال 1962 ، عموما" گاز زنون و سایر گازهای نجیب را از نظر شیمیایی ، بی‌اثر به‌حساب می‌آوردند که قادر به تولید ترکیب نیستند. از این تاریخ به بعد دلایلی بدست آمد که نشان می‌داد زنون به همراه سایر گازهای نجیب به‌واقع تولید ترکیب می‌کنند. برخی از ترکیبات زنون عبارتند از : دی‌فلورید ، هگزافلورید ، پرزنات سدیم ، تترافلورید ، دوترات زنون و هیدرات زنون. تری‌اکسید زنون نیز که بسیار انفجاری می‌باشد، ساخته شده است.
  2. حداقل 80 ترکیب زنون وجود دارد که در آنها فلوئور یا اکسیژن به زنون چسبیده‌اند. برخی ترکیبات زنون ، رنگی اما بیشتر آنها بی‌رنگ هستند.